camathome.com

Het viel eigenlijk wel mee met de rij in het Rijksmuseum. In het midden van zaal 9, waar onder andere het Joodse Bruidje van Rembrandt hangt, stonden wat chromen paaltjes met zwarte touwen ertussen. Voor ons zo’n veertig andere mensen die ook naar binnen wilden. Een suppoost met lange blonde paardenstaart liet in rustig tempo groepjes van zo’n vijftien mensen door.
Ik kan me niet herinneren in een Nederlands museum eerder voor een kunstwerk in de rij te hebben gestaan. Wel deed ik dat bijvoorbeeld in Londen bij de Saatchi Gallery, voor de Oil Room van Richard Wilson. Deze kamer met een meter hoog olie erin, is een indrukwekkend kunstwerk omdat het je zintuigen compleet voor de gek houdt. De zware geur van motorolie, de weerspiegeling. Je moest er even voor wachten, maar dan had je het complete kunstwerk dan ook heel even voor jezelf. Omdat je heel voorzichtig de sluis in de kamer moest binnenlopen om de olie niet over de rand te doen gutsen, mocht je er slechts met een persoon tegelijk in.
Het wachten in de rij in het Rijksmuseum maakte net als bij Saatchi de lichte spanning en verwachtingen die je hebt van dat wat je gaat zien alleen maar groter. Een lekker gevoel wel.
Via een kleine sluis kom je een verduisterde zwarte kamer binnen. Zwarte wanden, zwarte vloer, zwart plafond. In het midden staat een zwarte sokkel met glazen vitrine. En daarin straalt een met meer dan 8000 ingelegde diamanten schedel, het kunstwerk For the Love of God van Damien Hirst. Verscholen in de linker hoek staat een suppoost in donker pak, die het schemerlicht helemaal uitdraait. Uit het plafond dalen slechts enkele smalle lichtstralen neer op de schedel, en laten hem volledig tot zijn recht komen. Oogverblindend en stralend grijnst de dood je aan.
Twee meiden praten hardop over wat ze zien, een andere vrouw sist dat ze stilte wil. Met z’n vijftienen dralen we om de sokkel om elk detail te zien. Je ziet veel meer dan op de foto’s of tv-beelden die iedereen inmiddels kent. Zo is de schedel veel kleiner dan ik had verwacht. De weerkaatsing van het licht zorgt voor raadselachtige gekleurde diamantjes. Een enkele lijkt ineens blauw, groen of roze te zijn. En omdat je ‘m uit alle hoeken kunt bekijken, zie je ineens dat een van de tanden uit het bovenste rijtje ontbreekt. De oogkassen zijn vrijwel helemaal ingelegd met diamantjes, maar op twee plekken zijn gaten en kun je er doorheen kijken. Dan komt de volgende groep binnen en gaat het schemerlicht weer aan. Ik blijf nog even staan om hem nog een keer te zien stralen als het licht weer uitdooft. Wauw!
Eenmaal weer buiten kun je in Hirst Space, een los gebouwtje in de tuin van het Rijksmuseum, tussen de sleutelhangers en posters je mening kwijt over dit werk van Hirst. Want ja, wat is het nou. Hype, kunst, kitsch, makkelijk, mooi, exorbitant duur? In ieder geval controversieel, want iedereen heeft er een mening over. Vooral veel mensen trouwens die het niet met eigen ogen hebben gezien.
Het Rijksmuseum heeft dat wel slim gedaan. Je kunt er een videoboodschap achterlaten die op fortheloveofgod verschijnt. En wordt gevraagd een mini-enguete van vier vragen in te vullen. En die vragen raken precies het commentaar dat je erover hoort. Vind je het kunst of hype? Vind je dat het in het Rijksmuseum past? Maakt het je vrolijk of gedeprimeerd?
Ik zou zeggen, ga vooral zèlf kijken wat je ervan vindt. Laat je overdonderen. Dan kan je op de vierde vraag van de enquête vast hetzelfde antwoord geven als ik: ja, ik vind het mooi.
Mijn videoboodschap, en kijk dan ook gelijk die van Erwin van der Zande.

Tweet this post